Zeer geslaagde zesde editie!
Hieronder staat een kort verslag van het plenaire programma van het congres.
Volgende week zijn hier ook de foto's en beschikbare presentaties te vinden.
Thuis in de wijk, realisatie in de volgende versnelling
1 april 2026, Congrescentrum 1931 Den Bosch
In de uitverkochte congreszaal zindert een sfeer van enthousiaste verwachting. Deze zesde editie van het jaarlijkse congres Thuis in de Wijk lijkt voor veel deelnemers een reünie zegt dagvoorzitter Oscar Kocken. Medewerkers van woningcorporaties, zorg- of welzijnsorganisaties en gemeentes zitten naast architecten, ontwikkelaars en adviseurs en ervaringsdeskundige bewoners. Ze werken in het hele land aan de opgave in wonen en zorg voor ouderen en bouwen samen aan zorgzame gemeenschappen.
We hebben niet stil gestaan de afgelopen jaren. Toch vraagt de opgave om de realisatie van nog veel meer en nieuwe woonvormen. Deze editie van Thuis in de wijk focust op die versnelling.
Zorgscripts
Het getuigt van lef dat de eerste spreker ons vraagt om juist even op de rem te gaan staan. Femmianne Bredewold is bijzonder hoogleraar Samenleven met Verschil aan de Universiteit voor Humanistiek en directeur van het Ben Sajet Centrum, een academische leerwerkplaats in Amsterdam. “Ik ga even morrelen aan dat waar we allemaal de mond van vol hebben, het zorgen voor elkaar in gemeenschappen”, waarschuwt ze. Dat doet ze omdat het belangrijk is om stil te staan bij de vraag wie eigenlijk bepaalt wat goed samenleven is en de rol die zorg daarin speelt. In een historische schets maakt zij duidelijk hoezeer deze ‘zorgscripts’ zijn gekleurd door de politieke, religieuze, economische en sociale opvattingen van de tijd. Rond de 17de eeuw gold het Liefdadigheidsscript, met zorg als daad van liefde. Als reactie daarop kregen eind 19de eeuw professionals in de instituties het voor het zeggen. En bij de opbouw van de verzorgingsstaat na de Tweede Wereldoorlog ontstond het Recht-op-zorg-script. Nu is het Zorg-als-gedeelde-praktijk het dominante script. “In de gemeenschappen die we rond dit script opbouwen krijgt zorg aan naasten een centrale plek in buurten en wijken. Dat schept verbondenheid, mensen kennen elkaar en delen verantwoordelijkheid. Maar er kleven ook risico’s aan: gemeenschappen kunnen benauwen en gaan soms gepaard met uitsluiting. Mensen kunnen overgeleverd zijn aan gunsten van anderen en die afhankelijkheid kan zonder zeggenschap heel vernederend zijn.”
Bredewold signaleert dat elkaar opvolgende scripts vaak geen oog hebben voor de verworvenheden van de vorige, terwijl ieder model naast schaduwkanten ook voordelen heeft. Dat maakt haar geschiedenisles meer dan alleen interessant. Ze wijst ons erop dat scripts bijna altijd impliciet en soms heel dwingend zijn. Daarom pleit ze voor het voeren van een open gesprek daarover.
Plek voor het horen van vogels
Welke plekken en ontwerpen dragen bij aan gezond en prettig oud worden? Vincent Luyendijk, specialist gezonde leefomgeving en auteur van het boek De Fijne Stad, laat ons zien dat we daarvoor met een andere bril naar de omgeving moeten kijken. “Beleidsplannen en -evaluaties over de ruimte meten vaak heel andere dingen dan waar bewoners op letten. Het aantal auto’s dat door straten gaat, de bezettingsgraad van de parkeerplekken, of de afvalbakken al vol zijn, het geluidsniveau en de vervuiling en de afstelling van de verkeerslichten. Terwijl bewoners willen weten waar bankjes zijn waar ze elkaar kunnen ontmoeten, hoe vaak buren voor elkaar koken, hoe kinderen veilig naar school kunnen en wat de beste plek is om de vogels te horen.” Luyendijk wil niet langer efficiency als geijkt stuurmiddel zien om de ruimte vorm te geven en pleit in plaats daarvan voor het berekenen van de “maatschappelijke waarde per vierkante meter.” Uit te drukken in de zogeheten WISE-score: een optelsom van Welzijn, Inclusie, Sustainability/Duurzaamheid en Economie. Aan de hand van zijn foto’s reizen we met hem mee naar voorbeelden waar dit al wordt toegepast. Zoals de Catharijnesingel in Utrecht, waar de autoweg als groene singel is hersteld. Of het project BOSK in Leeuwarden: hier trokken vrijwilligers een half jaar lang met ruim duizend bomen door de straten van de versteende binnenstad om de bewustwording voor klimaatadaptatie te vergroten. Na aanvankelijke scepsis wilden bewoners de tijdelijke bomen niet meer kwijt.
Niet langer een zaak van pilots en experimenten
Tot slot van de plenaire ochtend bevraagt Oscar Kocken Hans Adriani van het Aanjaagteam Wonen Welzijn Zorg voor Ouderen. Hij is bezig met zijn afscheidstourneei: het team gaat zijn laatste jaar in. In zes jaar tijd is er veel bereikt. “Op onze website staan inmiddels meer dan 200 voorbeelden van goed geslaagde woonzorgprojecten”, zegt Adriani. “Maar we hebben er zeker 5.000 nodig. Bouwen voor ouderen in zorgzame buurten en vitale gemeenschappen moet niet langer een zaak zijn van pilots, projecten en experimenten. Om gemeenten, corporaties, zorgorganisaties, investeerders, zorgkantoren en ontwikkelaars daarbij te helpen presenteert het Aanjaagteam vandaag de Roadmap voor borging en realisatie van de opgaven voor ouderenhuisvesting. “Leg ‘m op je bureau en geef er een aan een collega. Samen gaan we ervoor zorgen dat bouwen voor ouderen heel gewoon gaat worden.”
De organisatie van het landelijk congres Thuis in de wijk is in handen van Begonia Advies en Nestas communicatie met ondersteuning van de ministeries van VWS en VRO, Aedes, ActiZ en Zorgverzekeraars Nederland.
Congresverslag: Marjon van Weersch
Thuis in de wijk wordt inhoudelijk en financieel mogelijk ondersteund door ActiZ, Aedes, de ministeries van VRO en VWS en Zorgverzekeraars Nederland. En Sociaal Werk Nederland en de VNG verspreiden het congres onder hun leden.
